Zaktualizowany projekt ustawy o podmiotach obsługujących
kredyty jest na ostatniej prostej. Jeden z fragmentów tego aktu może okazać się
cennym wsparciem dla kredytobiorców mających kłopot ze spłatą długów
konsumpcyjnych.
18 października Rządowe Centrum Legislacji opublikowało nową wersję projektu ustawy o podmiotach obsługujących kredyty i nabywcach kredytów.
Przypomnijmy, że dokument ten to jeden z całej serii opóźnionych aktów mających
wdrożyć do polskiego prawa unijne dyrektywy. W tym przypadku chodzi o tzw. dyrektywę
NPL (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2021/2167 z dnia 24
listopada 2021 r. w sprawie podmiotów obsługujących kredyty). Termin transpozycji
minął z końcem 2023 r.
Ustawa miała skomplikowane losy. Poprzednia koalicja
rządząca przygotowywała własną wersję regulacji dotyczących windykacji. Efekt
był kontrowersyjny i ostatecznie prace zarzucono. Z kolei obowiązek
wdrożenia przepisów o NPL pozostawiono na ostatnią chwilę i nie sfinalizowano
prac. Rozpoczęły się one od nowa po zmianie rządów, a efekty zaprezentowano w
maju 2024 r.
Zaktualizowana o szereg poprawek wersja październikowa to
efekt przeprowadzonych w szybkim tempie konsultacji. Większość propozycji zmian
odrzucono, a poprawki nie zmieniają najważniejszych z punktu widzenia
konsumentów treści.
Co da kredytobiorcom ustawa o niespłacanych kredytach?
Głównym cel dyrektywy NPL to ujednolicenie zasad obrotu
wtórnego niespłacanymi kredytami na terenie UE. Takie umowy trafiają nierzadko
do zewnętrznych podmiotów, które zajmują się tylko obsługą kontraktu lub kupują
wierzytelność i samodzielnie odzyskują należność. Oba scenariusze uregulowano w
polskim projekcie ustawy.
Dla kredytobiorców-konsumentów najważniejsze jest, że zmiana
podmiotu obsługującego kredyt nie może ograniczać praw dłużnika. To
oznacza, w uproszczeniu, że jeśli niespłacany kredyt zostanie nabyty przez np.
firmę windykacyjną lub będzie obsługiwany przez podmiot-specjalistę,
kredytobiorcy przysługują wobec niej takie same uprawnienia jak wobec banku
będącego pierwotnym kredytodawcą.
W relacjach z kredytobiorcami
podmioty obsługujące i nabywające kredyty muszą przekazywać informacje, które
nie wprowadzają w błąd, nie są niejasne ani fałszywe, przestrzegać procedury
ochrony danych osobowych oraz komunikować się w sposób najmniej uciążliwy.
Najważniejsze od strony
praktycznej zmiany kryją się jednak nie w samej ustawie, a w zmianach, które
wprowadza ona do ustawy o kredycie konsumenckim.
Najpierw propozycja
restrukturyzacji
Kredytobiorcy popadający w
kłopoty nie byli do tej pory traktowani jednakowo. W przypadku kredytów hipotecznych
przewidziano kilka mechanizmów chroniących dłużników i dającym im dodatkowe
opcje (przed uruchomieniem zabezpieczenia hipotecznego). Należy do nich m.in.:
- obowiązek zaproponowania przez bank
restrukturyzacji zadłużenia, - a później półroczny okres na ewentualną
samodzielną sprzedaż nieruchomości.
Takich samych możliwości
nie mieli kredytobiorcy zadłużający się na konsumpcję, czyli korzystający np.
z kredytów gotówkowych, kart kredytowych itp. Teraz do ustawy o kredycie
konsumenckim wprowadzony zostanie krótki fragment zmieniający ten stan rzeczy.
W przypadku opóźnień w spłacie
bank lub pożyczkodawca w pierwszej kolejności zobligowany będzie do wysłania
wezwania do dokonania spłaty. Wyznaczony w nim termin na uregulowanie
zaległości nie może być krótszy niż 14 dni. Jednocześnie jest zobowiązany
do pouczenia klienta o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych
wniosku o restrukturyzację.
Restrukturyzacja może polegać
na refinansowaniu umowy o kredyt (udzielenie nowego kredytu na spłatę
należności) lub zmianie warunków obowiązującej obecnie umowy. W projekcie
wskazano tylko przykładowe możliwości, do których należą:
- zmiana rodzaju kredytu (np. z linii kredytowej na kredyt spłacany w ratach),
- wydłużenie okresu obowiązywania umowy i spłaty,
- odroczenie części lub wszystkich rat,
- zmiana oprocentowania,
- zawieszenie spłaty,
- spłata częściowa (np. tylko rata odsetkowa),
- przewalutowanie,
- częściowe umorzenie i konsolidacja zadłużenia.
Analiza wniosków o
restrukturyzację nie będzie przeprowadzana uznaniowo. Na kredytodawcach spoczywa
obowiązek posiadania odpowiednich polityk i procedur dotyczących stosowania
adekwatnych środków restrukturyzacyjnych przed wszczęciem postępowania
egzekucyjnego. Jeśli wniosek zostanie odrzucony, kredytobiorca powinien
otrzymać szczegółowe wyjaśnienia wskazujące na przyczyny decyzji.
Projekt zakłada, że nowe
przepisy wejdą w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia ustawy. Wyjątek stanowią
m.in. przepisy dotyczące składek instytucji nabywających i obsługujących
kredyty na koszty funkcjonowania Rzecznika Finansowego, które zaczną
obowiązywać od razu.
0 komentarzy