Co się dzieje z kontem bankowym po śmierci właściciela?

Śmierć najbliższej osoby może wiązać się z nagłym
i niespodziewanym brakiem dostępu do środków finansowych, zwłaszcza jeśli nie
zostały wcześniej podjęte odpowiednie kroki prawne. Banki, zgodnie z
przepisami, automatycznie blokują rachunki indywidualne zmarłego do momentu
zakończenia postępowania spadkowego, co może trwać nawet kilka miesięcy. Zawiłości prawne tej trudnej sytuacji wyjaśnia nam Magdalena Łabuda z kancelarii Babiak.

Dostęp do kont bankowych i produktów
finansowych

Aby uniknąć takich trudności, warto zawczasu
zadbać o rozwiązania, które umożliwią bliskim dostęp do zgromadzonych środków.
Jednym z nich jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci – mechanizm, który
pozwala na szybkie przekazanie pieniędzy najbliższym bez konieczności czekania
na zakończenie formalności spadkowych.

Co dzieje się z kontem bankowym po
śmierci właściciela?

Po śmierci właściciela rachunku bankowego
następują określone konsekwencje prawne:

1. Pełnomocnictwa wygasają – jeśli zmarły udzielił komuś
   pełnomocnictwa do swojego rachunku bankowego, traci ono ważność w momencie jego
   śmierci. Oznacza to, że nawet osoba, która wcześniej mogła swobodnie zarządzać
   kontem, nie będzie mogła już podejmować środków ani realizować przelewów.
2. Konto indywidualne zostaje zablokowane –
   banki automatycznie zamrażają dostęp do rachunku zmarłego do czasu
   przedstawienia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub
   notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Bez tych dokumentów nikt, nawet
   współmałżonek, nie może dysponować środkami.
3. Wspólne konto pozostaje aktywne – jeśli zmarły miał konto
   wspólne z małżonkiem, drugi współposiadacz co do zasady może z niego nadal
   korzystać bez przeszkód. Wspólne rachunki nie podlegają automatycznej
   blokadzie, a zgromadzone środki są dostępne na bieżące potrzeby.
4. Środki na rachunku wchodzą w skład masy spadkowej – w
   przypadku konta indywidualnego zgromadzone pieniądze podlegają ogólnym zasadom
   dziedziczenia, chyba że właściciel rachunku wcześniej ustanowił dyspozycję
   wkładem na wypadek śmierci.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci

Aby umożliwić bliskim szybki dostęp do środków
zgromadzonych na rachunku, właściciel może ustanowić dyspozycję wkładem na
wypadek śmierci. Jest to specjalne upoważnienie, które pozwala bankowi wypłacić
określoną kwotę wybranym osobom natychmiast po śmierci posiadacza rachunku, bez
konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego.

Najważniejsze zasady dotyczące dyspozycji
wkładem na wypadek śmierci:

¾   
Może zostać ustanowiona jedynie na rachunkach
oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz lokatach terminowych.

¾   
Musi być sporządzona w formie pisemnej i złożona
w banku przez właściciela rachunku.

¾   
Pieniądze przekazane w ramach dyspozycji nie
wchodzą do masy spadkowej i nie podlegają ogólnym zasadom dziedziczenia.

¾   
Łączna suma wszystkich wypłat z tytułu dyspozycji
na wypadek śmierci nie może przekroczyć równowartości dwudziestokrotnego
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (bez nagród
z zysku), ogłaszanego przez Prezesa GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią
posiadacza rachunku.

Warto wiedzieć:
Kwota
wypłacono na podstawie dyzpozycji nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku.
Osoby otrzymujące środki na podstawie dyspozycji powinny jednak zgłosić ten
fakt do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia śmierci właściciela
rachunku.

Kto może zostać beneficjentem
dyspozycji?

Dyspozycję wkładem można ustanowić wyłącznie
na rzecz najbliższych krewnych. Prawo do otrzymania środków mają:

• małżonek,
• dzieci, wnuki, prawnuki (zstępni),
• rodzice, dziadkowie, pradziadkowie (wstępni),
• rodzeństwo.

Warto wiedzieć:    
Osoby spoza grupy najbliższych krewnych –
np. partner życiowy, dalsza rodzina czy przyjaciel – nie mogą zostać wskazane
jako beneficjenci dyspozycji wkładem. Jeśli ktoś chce przekazać środki innym
osobom, musi sporządzić testament, w którym określi ich udział w spadku.

Czy warto ustanowić dyspozycję
wkładem na wypadek śmierci?

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci to
praktyczne i szybkie rozwiązanie, które może ułatwić bliskim dostęp do części
środków zgromadzonych na rachunku zmarłego. Ma jednak swoje ograniczenia –
zarówno pod względem kręgu beneficjentów, jak i maksymalnej kwoty, jaką można w
ten sposób przekazać.

Jest to narzędzie uzupełniające planowanie
sukcesji finansowej, ale nie zastępuje testamentu. Jeśli ktoś chce rozdysponować
swój majątek w sposób bardziej szczegółowy lub uwzględnić osoby spoza
najbliższej rodziny, powinien sporządzić testament, w którym precyzyjnie
określi swoje ostatnie życzenia.

Wspólne konto bankowe po śmierci
współposiadacza – co warto wiedzieć?

Śmierć jednego ze współposiadaczy rachunku bankowego może rodzić
wątpliwości dotyczące dalszego dostępu do środków. W przeciwieństwie do konta
indywidualnego, wspólny rachunek nie jest automatycznie zamrażany, ale jego
dalsze funkcjonowanie zależy od warunków umowy z bankiem. Polskie prawo nie reguluje wprost tej kwestii,
dlatego kluczowe znaczenie mają postanowienia zawarte w umowie z bankiem.

Czy bank
może zamknąć wspólne konto po śmierci jednego z właścicieli?

Środki zgromadzone na rachunku należą do wszystkich
współposiadaczy, a nie wyłącznie do zmarłego. W praktyce oznacza to, że drugi
współposiadacz powinien mieć możliwość dalszego korzystania z konta bez
konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego.

Najczęściej stosowaną praktyką w przypadku śmierci jednego ze
współposiadaczy rachunku bankowego jest przekształcenie konta we
wspólności w rachunek indywidualny, co oznacza, że drugi współposiadacz zachowuje pełny dostęp do
zgromadzonych środków. Warto jednak pamiętać, że trwałość umowy z bankiem w
takim przypadku zależy od decyzji współwłaścicieli. Warto zawczasu skonsultować
z bankiem dostępne opcje i określić zasady postępowania na wypadek śmierci
jednego z nich.

Aby uniknąć takiego scenariusza, warto wcześniej:

1. Dokładnie sprawdzić umowę rachunku – upewnić się, jakie zasady obowiązują w danym banku w przypadku śmierci jednego ze współwłaścicieli.
2. Skontaktować się z bankiem – Ustalić dostępne rozwiązania i ewentualne możliwości zabezpieczenia środków.
3. Rozważyć inne formy dostępu do środków – np. dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, która umożliwia szybsze przekazanie części środków bez przeprowadzania postępowania spadkowego.
4. Sporządzić testament – jeśli środki mają trafić do konkretnej osoby, testament pozwoli uniknąć sporów między spadkobiercami.

Brak jednoznacznych regulacji prawnych sprawia, że wspólne konto
po śmierci jednego z właścicieli może stać się źródłem problemów. Dlatego warto
wcześniej zadbać o formalności, aby uniknąć blokady środków i niepotrzebnych
komplikacji.

Artykuł jest częścią Przewodnika po kwestiach prawnych i finansowych rodziny. Poniżej odnośniki do pozostałych tekstów:

Magdalena Łabuda z Kancelarii Babiak

Źródło: